Kiến tạo sự lạc quan: câu chuyện và nghề của tôi
Nếu bạn đang đọc những dòng này, có lẽ bạn muốn biết người đứng sau cái tên mình thật ra là ai — trước khi quyết định tin tưởng hay làm việc cùng. Tôi hiểu cảm giác đó. Tôi cũng luôn muốn nhìn vào con người trước khi nhìn vào sản phẩm. Nên thay vì kể về bằng cấp, tôi sẽ kể bạn nghe câu chuyện thật: tôi lớn lên thế nào, vì sao tôi chọn nghề đèn, và vì sao kim chỉ nam của tôi là một câu rất giản dị — kiến tạo sự lạc quan. Đọc xong, bạn sẽ hiểu mình đang làm việc với một người ra sao.
Một tuổi thơ “vương giả mà tiết kiệm”
Tôi sinh năm 1990, và phần lớn tuổi thơ gắn với ông bà ngoại. Ở đó, tôi được sống trong một bầu không khí mà người ta hay gọi là “vương giả” — đủ đầy, được yêu thương, được che chở gần như tuyệt đối. Tôi không kể điều này để khoe. Tôi kể vì nó đặt nền cho con người tôi hôm nay: một cảm giác an toàn cốt lõi khiến tôi lớn lên với sự tự tin, lạc quan, và một thói quen tự nhiên là biết lắng nghe người lớn tuổi.
Nhưng nếu chỉ có vậy, có lẽ tôi đã thành một người vô lo. Điểm cân bằng đến từ cha mẹ tôi — những công chức nhà nước thấm thía giá trị của sự tiết kiệm. Tôi lớn lên giữa hai dòng chảy tưởng như trái ngược: một bên dạy tôi sống phóng khoáng, mơ những điều lớn; một bên dạy tôi cẩn trọng với từng đồng, từng nguồn lực. Chính cái “mâu thuẫn tích cực” đó tạo nên tôi: dám nghĩ rộng nhưng không hoang phí, dám đầu tư nhưng luôn tính đường dài.
Đó là bài học đầu tiên tôi muốn gửi bạn: nền tảng của một con người không nằm ở việc anh ta có gì, mà ở những giá trị đối nghịch anh ta học cách hòa giải.
Vì sao tôi chọn nghề đèn — chuyện của cái đẹp
Từ nhỏ tôi đã nhạy với cái đẹp một cách khó giải thích. Tôi có thể đứng ngắm một không gian kiến trúc lộng lẫy rất lâu, để ý cách ánh sáng đổ xuống một góc tường, cách một khoảng vườn “bừng lên” lúc chạng vạng. Các chuyên gia hành vi gọi đây là động cơ thẩm mỹ (aesthetic driver) — một sự say mê thị giác không phải ai cũng có.
Trong nhiều năm, tôi không biết phải làm gì với nó. Mãi đến khi bước vào ngành thiết bị chiếu sáng — nghề đèn — tôi mới thấy mảnh ghép rơi đúng chỗ. Hóa ra niềm say mê “ánh sáng” và “vẻ đẹp” thời thơ ấu không phải sở thích viển vông; nó là chỉ dấu cho công việc cả đời. Mỗi lần một khu vườn, một mặt tiền, một resort sáng lên đúng cách dưới bàn tay mình, tôi không thấy như đang “bán đèn” — tôi thấy như đang đưa cái đẹp tôi từng mê mẩn vào đời sống của người khác.
Nếu bạn đang loay hoay tìm hướng đi, đây là điều tôi học được: những thứ bạn say mê một cách “vô dụng” từ bé thường chính là la bàn nghề nghiệp của bạn. Đừng vội gạt chúng đi.
Tôi làm việc bằng năng lực gì
Tôi không phải người giỏi nhất ở mọi thứ — và tôi biết điều đó từ sớm. Hồi nhỏ tôi chơi đủ trò, từ điện tử đến cầu lông, đá bóng, bắn bi, nhưng chỉ ở mức trung bình. Lạ thay, chính sự “trung bình” ấy lại là món quà: nó dạy tôi khiêm nhường, dạy tôi ngưỡng mộ và học hỏi người giỏi hơn mình mà không vướng cái tôi. Đây đúng là tinh thần tư duy tăng trưởng (growth mindset) mà giáo sư Carol Dweck của Stanford mô tả — tin rằng năng lực có thể rèn được, nên không ngại học ().
Còn đây là những thế mạnh thật sự của tôi trong công việc:
- Đọc người nhanh (Mirroring & EQ). Tôi có thói quen tự nhiên là quan sát và “phản chiếu” người đối diện, nên thường tạo được thiện cảm rất nhanh. Về tính cách, tôi gần với nhóm S (Steadiness) trong mô hình DISC — kiểu người điềm tĩnh, đáng tin, trung thành và thấy mình có giá trị khi được giúp người khác (). Với tôi, đó không phải kỹ thuật bán hàng, đó là bản tính.
- Đơn giản hóa cái phức tạp. Tôi có thể hấp thụ một quy trình rối rắm (như hệ thống bán hàng 8+2) rồi truyền đạt lại cho anh em sao cho ai cũng làm được. Tôi tin một ý tưởng chỉ thực sự giá trị khi người bình thường nhất cũng dùng được nó.
- Làm việc trong dòng chảy (Flow). Khi công việc khớp với giá trị của mình, tôi rơi vào trạng thái mà nhà tâm lý học Mihaly Csikszentmihalyi gọi là flow — đắm chìm đến mức quên cả thời gian (). Tôi hay gọi vui đó là “nhiệt huyết điên cuồng”: làm không biết mệt, vì không thấy đó là việc.
Tôi kể ra không phải để liệt kê ưu điểm, mà để bạn biết: khi làm việc với tôi, bạn nhận được một người lắng nghe trước khi nói, đơn giản hóa thay vì làm bạn rối, và dồn hết tâm vào việc.
Kim chỉ nam: kiến tạo sự lạc quan và cho đi vô điều kiện
Đến phần cốt lõi nhất. Nếu phải gói cả đời mình vào một câu, tôi chọn: kiến tạo sự lạc quan. Tôi muốn thông qua công việc của mình mang lại việc làm, sự sung túc và niềm vui cho những người quanh tôi — để đẩy lùi sự bi quan, để mọi người tin rằng ngày mai sáng hơn.
Đỡ cho sứ mệnh đó là 5 trụ cột giá trị tôi cố sống mỗi ngày: chính trực, thật thà, dũng cảm, chăm chỉ và kỷ luật. Trong đó tôi đặt chính trực lên đầu — coi nó là cam kết thương hiệu cá nhân. Bởi mọi mối quan hệ làm ăn có thể bắt đầu bằng sản phẩm, nhưng chỉ đi đường dài được bằng sự tin cậy.
Và đây là nguyên tắc tôi trân trọng nhất: cho đi vô điều kiện. Tôi giúp người khác bằng những gì mình sẵn có, không cân đo họ sẽ trả lại gì. Nghe có vẻ thiệt thòi, nhưng thực tế lại không. Giáo sư Adam Grant của Wharton nghiên cứu hàng nghìn người và phát hiện: nhóm “người cho đi” tuy có người kiệt sức, nhưng cũng chính là nhóm vươn lên đỉnh cao — trong một nghiên cứu, nhân viên kinh doanh kiểu cho đi tạo doanh thu cao hơn khoảng 50% so với người chỉ biết nhận (). Huyền thoại Zig Ziglar nói gọn hơn: “Bạn có thể có mọi thứ mình muốn, miễn là giúp đủ nhiều người có được thứ họ muốn” ().
Nên khi gặp tôi, đừng ngạc nhiên nếu câu đầu tiên tôi hỏi không phải “anh mua gì” mà là “em giúp được anh điều gì”. Đó không phải chiêu trò. Đó là con người tôi.
Một nguyên tắc nhỏ trong cách tôi giữ quan hệ
Tôi sống theo phương châm “không làm mất lòng bất kỳ ai” — không phải để ba phải, mà vì tôi tin một mạng lưới quan hệ bền vững là tài sản quý nhất. Đồng thời, tôi khá thận trọng khi kết thân: tôi tin “làm thân quá nhanh thường không bền”. Tôi thích những mối quan hệ lớn lên từ từ, qua việc làm thật, qua thời gian — như một cái cây, chứ không như một que diêm.
Tôi chia sẻ điều này vì nó cũng là cách tôi mong được làm việc với bạn: không vồ vập, không hứa hão, mà chậm rãi xây niềm tin bằng từng việc nhỏ làm tử tế.
Kết bài — Điều bạn nên mang về
Cảm ơn bạn đã đọc đến đây. Nếu gói lại, con người tôi là sự hợp nhất của một tuổi thơ hạnh phúc mà kỷ luật, một niềm say mê cái đẹp đã hóa thành nghề, và một niềm tin rằng cho đi trước thì phần thưởng sẽ đến sau. Tôi không hoàn hảo, nhưng tôi nhất quán giữa điều mình nói và điều mình làm — và đó là điều tôi tự hào nhất.
Điều tôi mong bạn mang về không phải là thông tin về tôi, mà là một câu hỏi để tự soi mình: “Giá trị nào tôi muốn người khác nhớ đến khi nhắc tên mình?” Hãy thử viết nó ra một dòng, như tôi đã viết “kiến tạo sự lạc quan”. Một dòng đó sẽ dẫn đường cho mọi quyết định của bạn.
Còn nếu bạn đang có một khu vườn, một công trình cần ánh sáng kể đúng câu chuyện của nó — cứ nhắn cho tôi một tiếng. Tôi sẵn lòng ngồi nghe trước, rồi mới bàn đến đèn.